ChronoJump. Co można sprawdzić na macie kontaktowej?

Czym jest ChronoJump?

ChronoJump to system umożliwiający wykonywanie i analizowanie różnych testów związanych z możliwościami motorycznymi.

Jednym z wykorzystywanych urządzeń jest mata kontaktowa.

Podczas testów skokowych system może rejestrować moment kontaktu z podłożem oraz moment oderwania od niego. Dzięki temu, zależnie od zastosowanego protokołu, możemy analizować między innymi czas lotu oraz czas kontaktu z podłożem.

Na podstawie czasu lotu można następnie oszacować wysokość skoku.

To ważne rozróżnienie.

Mata kontaktowa nie jest platformą dynamometryczną i nie mierzy bezpośrednio siły reakcji podłoża.

Nie dostarcza więc tych samych danych co platforma sił.

ChronoJump jest narzędziem pomiarowym.

Nie zastępuje procesu trenerskiego.

Dostarcza danych, które mogą pomóc ten proces lepiej kontrolować.

Dlaczego sama wysokość skoku mówi za mało?

Wyobraź sobie dwóch zawodników.

Obaj osiągają podobną wysokość skoku.

Na pierwszy rzut oka można uznać, że ich możliwości są bardzo podobne.

Ale jeden może potrzebować więcej czasu na wykonanie określonego zadania.

Drugi może znacznie skuteczniej wykorzystywać szybki cykl rozciągnięcie skurcz.

Jeszcze inny zawodnik może uzyskiwać dobry wynik obunóż, ale wykazywać powtarzalną różnicę pomiędzy stronami w zadaniu jednostronnym.

Dlatego pojedyncza liczba nie opisuje całego zawodnika.

Potrzebujemy kontekstu oraz relacji pomiędzy wynikami.

Jakie testy można wykonywać na macie ChronoJump?

Dobór testów zależy od celu.

Nie każda osoba musi wykonywać dokładnie ten sam zestaw.

W praktyce możemy wykorzystywać między innymi:

1. Squat Jump, SJ
2. Countermovement Jump, CMJ
3. skok z wykorzystaniem pracy ramion
4. Drop Jump, DJ
5. wybrane testy jednostronne
6. serie skoków wykonywanych według określonego protokołu

Każdy test odpowiada na trochę inne pytanie.

Nie chodzi więc o zebranie jak największej liczby wyników.

Chodzi o dobranie takich prób, które dostarczą informacji potrzebnych w konkretnym procesie treningowym.

Co pokazuje Squat Jump?

Squat Jump, czyli SJ, wykonywany jest z ustalonej pozycji, bez poprzedzającego dynamicznego zejścia w dół.

W praktyce ograniczamy w ten sposób możliwość wykorzystania ruchu przygotowawczego charakterystycznego dla CMJ.

SJ daje więc inny punkt odniesienia niż skok wykonywany z countermovement.

Sam wynik nadal nie opisuje wszystkich możliwości zawodnika.

W połączeniu z innymi próbami może jednak dostarczyć dodatkowej informacji o jego profilu skokowym.

Co pokazuje Countermovement Jump?

Countermovement Jump, czyli CMJ, zawiera dynamiczne zejście w dół poprzedzające wybicie.

Pozwala to wykorzystać mechanizmy związane z cyklem rozciągnięcie skurcz, czyli SSC.

CMJ jest jednym z najczęściej stosowanych testów skokowych.

Może być używany między innymi jako punkt odniesienia podczas monitorowania zmian w czasie oraz w zestawieniu z innymi wariantami skoku.

Dlaczego porównuję SJ i CMJ?

Porównanie SJ i CMJ może dostarczyć dodatkowej informacji o sposobie, w jaki zawodnik wykorzystuje ruch przygotowawczy.

Nie interpretuję jednak samej różnicy automatycznie.

Większa różnica nie oznacza po prostu lepszego zawodnika.

Mniejsza różnica również nie musi automatycznie oznaczać problemu.

Znaczenie mają między innymi:

1. technika wykonania
2. doświadczenie zawodnika
3. dyscyplina sportowa
4. historia treningowa
5. aktualne zmęczenie
6. pozostałe wyniki testów

Dlatego interesuje mnie nie tylko pojedyncza liczba.

Interesuje mnie relacja pomiędzy wynikami i jej znaczenie dla konkretnej osoby.

Co daje skok z wykorzystaniem ramion?

W kolejnym wariancie możemy pozwolić zawodnikowi wykorzystać pracę ramion.

Porównanie takiego wyniku ze skokiem wykonywanym bez swobodnej pracy ramion pozwala zobaczyć, jak zmienia się rezultat po dodaniu tego elementu.

Może dostarczyć dodatkowej informacji o wykorzystaniu całego ciała podczas zadania skokowego.

Nie traktuję jednak różnicy między tymi testami jako prostego testu techniki czy koordynacji.

To kolejny element całego profilu.

Co pokazuje Drop Jump?

Drop Jump, czyli DJ, jest szczególnie interesujący wtedy, kiedy chcemy przyjrzeć się reaktywnemu wykorzystaniu kontaktu z podłożem.

Zawodnik schodzi z określonej wysokości, ląduje i wykonuje odbicie zgodnie z przyjętym protokołem.

W tym zadaniu interesuje nas nie tylko wysokość kolejnego skoku.

Bardzo ważny staje się również czas kontaktu z podłożem.

Dzięki temu możemy spojrzeć na wykonanie zadania inaczej niż w przypadku klasycznego CMJ.

Czym jest RSI?

RSI oznacza Reactive Strength Index.

W klasycznym Drop Jump wskaźnik można wyrazić jako relację wysokości skoku do czasu kontaktu z podłożem.

W uproszczeniu:

RSI = wysokość skoku / czas kontaktu z podłożem

Dzięki temu dwóch zawodników osiągających podobną wysokość może uzyskać różne RSI.

Jeden może odbić się szybko.

Drugi może potrzebować znacznie dłuższego kontaktu z podłożem.

W wielu dyscyplinach sportowych ma to znaczenie, ponieważ zawodnik nie zawsze ma dużo czasu na wykonanie ruchu.

RSI pomaga więc spojrzeć jednocześnie na efekt odbicia oraz czas potrzebny do jego uzyskania.

Dlaczego czas kontaktu z podłożem jest ważny?

Wyobraź sobie dwa skoki na podobną wysokość.

Pierwszy zawodnik wykonuje odbicie po krótkim kontakcie z podłożem.

Drugi potrzebuje znacznie więcej czasu.

Rezultat może wyglądać podobnie, ale sposób jego osiągnięcia jest inny.

Dlatego w zadaniach reaktywnych sama wysokość skoku może nie wystarczyć.

Czas kontaktu dostarcza kolejnej informacji o wykonaniu zadania.

Czy mata ChronoJump mierzy moc?

Tu trzeba być precyzyjnym.

Mata kontaktowa nie mierzy bezpośrednio siły reakcji podłoża tak jak platforma dynamometryczna.

W związku z tym nie należy traktować jej jak platformy sił.

Na podstawie danych z testu, masy ciała oraz określonych równań można obliczać lub estymować wybrane dodatkowe parametry.

Dotyczy to również wartości związanych z mocą.

Trzeba jednak odróżniać bezpośredni pomiar od wartości wyliczonej na podstawie modelu.

To rozróżnienie jest istotne podczas interpretacji wyników.

Czy można analizować profil siła prędkość?

Możemy wykorzystać serię odpowiednio zaplanowanych skoków wykonywanych z różnymi obciążeniami i na tej podstawie przeprowadzić analizę profilu siła prędkość.

Wymaga to jednak właściwego protokołu.

Nie wystarczy wykonać jednego skoku.

Potrzebujemy kilku pomiarów wykonanych w kontrolowanych warunkach, odpowiednio dobranych obciążeń oraz właściwej interpretacji danych.

Taka analiza może pomóc określić charakterystykę profilu zawodnika w danym zadaniu.

Nie oznacza jednak, że jeden wykres automatycznie mówi nam, jak powinien wyglądać cały program treningowy.

Co oznacza profil Balanced?

W analizie profilu można spotkać określenie Balanced.

Nie oznacza ono, że zawodnik jest idealnie przygotowany albo że nie ma już czego rozwijać.

Oznacza jedynie, że w ramach zastosowanego modelu nie obserwujemy wyraźnego przesunięcia profilu w jedną ze stron.

Nadal znaczenie mają:

1. wynik sportowy
2. wymagania dyscypliny
3. poziom zawodnika
4. pozostałe testy
5. historia treningowa
6. cel aktualnego bloku

Profil jest jednym z elementów analizy.

Nie zastępuje całej oceny zawodnika.

Czy ChronoJump pozwala sprawdzić asymetrię?

Możemy wykonywać odpowiednio dobrane zadania jednostronne i porównywać wyniki prawej oraz lewej strony.

Pozwala to określić wielkość różnicy pomiędzy stronami w konkretnym teście.

Ważne jest jednak, żeby nie traktować każdej asymetrii jako problemu.

Człowiek nie jest idealnie symetryczny.

Wiele dyscyplin sportowych również zawiera naturalnie asymetryczne zadania.

Dlatego sam fakt, że jedna strona uzyskała lepszy wynik, nie wystarcza do stwierdzenia, że zawodnik wymaga korekcji.

Kiedy asymetria staje się interesująca?

Przede wszystkim wtedy, kiedy różnica jest:

1. powtarzalna
2. wystarczająco duża, aby zwrócić uwagę
3. istotna dla konkretnego zadania
4. spójna z innymi obserwacjami
5. ważna w kontekście dyscypliny i historii zawodnika

Interesuje mnie również kierunek zmian w kolejnych pomiarach.

Jednorazowy wynik jest jednym punktem danych.

Powtarzalny wzorzec dostarcza znacznie więcej informacji.

Czy większy skok zawsze oznacza poprawę?

Nie zawsze.

Wyższy skok może być bardzo dobrym sygnałem.

Ale trzeba wiedzieć, co jeszcze się zmieniło.

Czy technika testu była taka sama?

Czy zastosowaliśmy identyczny protokół?

Czy zawodnik był w podobnym stanie zmęczenia?

Czy zmienił się również wynik innych prób?

Czy w DJ zmienił się czas kontaktu z podłożem?

Czy zmieniła się różnica pomiędzy stronami?

Dlatego pojedynczy rekord nie powinien być automatycznie utożsamiany z poprawą całego przygotowania motorycznego.

Dlaczego standaryzacja testu jest ważna?

Test ma największą wartość wtedy, kiedy możemy sensownie porównywać kolejne wyniki.

Dlatego staramy się utrzymywać podobne warunki.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

1. rodzaj testu
2. sposób wykonania
3. wysokość używana w Drop Jump
4. sposób wykorzystania ramion
5. liczba prób
6. długość przerw
7. kolejność testów
8. wykonana rozgrzewka
9. stan zmęczenia
10. moment testu względem innych treningów

Nie zawsze da się kontrolować wszystkie zmienne idealnie.

Im lepiej jednak standaryzujemy procedurę, tym większą wartość ma późniejsze porównanie.

Po co robić retest?

Pierwszy test daje punkt wyjścia.

Retest pozwala sprawdzić, co zmieniło się po określonym okresie treningu.

To jedna z największych wartości testowania.

Jeżeli przez kilka tygodni pracujemy nad konkretnymi zdolnościami, chcę wiedzieć, czy obserwujemy zmianę również w wybranych wskaźnikach.

Możemy zobaczyć poprawę.

Możemy zobaczyć brak istotnej zmiany.

Możemy również zobaczyć zmianę inną, niż zakładaliśmy.

Każdy z tych scenariuszy dostarcza informacji.

Co jeśli wynik się nie poprawił?

Brak poprawy jednego wyniku nie oznacza automatycznie, że program był nieskuteczny.

Najpierw trzeba sprawdzić kontekst.

Być może głównym celem bloku była inna zdolność.

Być może zawodnik przystąpił do retestu w większym zmęczeniu.

Być może obserwowana różnica mieści się w normalnej zmienności pomiaru.

Być może zastosowany test nie był najważniejszym wskaźnikiem dla danego etapu.

A być może rzeczywiście trzeba zmodyfikować program.

Dane mają pomagać stawiać lepsze pytania, a nie zastępować myślenie trenerskie.

Jak wykorzystuję wyniki w treningu?

Nie buduję programu na podstawie jednej liczby.

Patrzę na cały zestaw informacji.

Interesuje mnie:

1. jakie są wyniki poszczególnych testów
2. jak wyglądają relacje pomiędzy nimi
3. czy pojawiają się powtarzalne różnice pomiędzy stronami
4. jak wygląda czas kontaktu w zadaniach reaktywnych
5. jak wyniki zmieniają się w kolejnych pomiarach
6. jak zawodnik porusza się poza samym testem
7. czego wymaga jego dyscyplina
8. jak wygląda aktualny trening
9. jaki jest cel kolejnego bloku

Dopiero wtedy wynik zaczyna mieć praktyczną wartość.

Czy testy są tylko dla zawodowców?

Nie.

Największą wartość testy mają wtedy, kiedy wynik może pomóc w podjęciu konkretnej decyzji.

Może to dotyczyć zawodnika profesjonalnego.

Może dotyczyć młodego sportowca.

Może dotyczyć ambitnego amatora.

Może również dotyczyć osoby, która chce obiektywniej obserwować zmiany swoich możliwości.

Nie każdy potrzebuje jednak pełnej baterii testów.

Zakres powinien wynikać z celu.

Czy warto testować osobę początkującą?

Czasami tak.

Nie zawsze jednak potrzebujemy rozbudowanego testowania na początku procesu.

Jeżeli ktoś dopiero rozpoczyna trening, większym priorytetem może być nauka podstawowych zadań, budowanie regularności oraz stopniowe zwiększanie tolerancji na obciążenie.

Testowanie powinno odpowiadać na konkretne pytanie.

Jeżeli wynik nie wpłynie na żadną decyzję, sam pomiar ma ograniczoną wartość.

Jak wygląda testowanie w TRENUJ I KOP?

Najpierw określam, po co wykonujemy test.

Inaczej może wyglądać analiza zawodnika sportów walki.

Inaczej biegacza.

Inaczej zawodnika przygotowującego się do konkretnego sezonu lub startu.

Następnie dobieram odpowiednie próby.

W zależności od celu mogą pojawić się między innymi SJ, CMJ, skok z wykorzystaniem ramion, DJ oraz zadania jednostronne.

Testy wykonujemy według ustalonego protokołu.

Później nie interesuje mnie wyłącznie najlepsza liczba.

Analizuję zależności pomiędzy wynikami oraz ich znaczenie dla konkretnej osoby.

Czym jest Raport Potencjału Sportowego?

Sam ekran z wynikami nie jest jeszcze raportem.

Raport powinien odpowiedzieć na pytanie:

Co te wyniki oznaczają dla Ciebie?

Dlatego w Raporcie Potencjału Sportowego wyniki są osadzane w szerszym kontekście.

Patrzymy na mocniejsze strony.

Analizujemy obszary wymagające dalszej pracy.

Porównujemy strony tam, gdzie ma to sens.

Przyglądamy się zadaniom reaktywnym.

Analizujemy relacje pomiędzy testami.

A następnie określamy, jakie wnioski mogą być przydatne w dalszym treningu.

Czy jeden test może powiedzieć, jaki mam potencjał sportowy?

Nie.

Potencjał sportowy jest znacznie szerszym pojęciem.

Wynik skoku nie mówi bezpośrednio o technice sportowej.

Nie mówi o taktyce.

Nie opisuje całej wydolności.

Nie mówi o przygotowaniu mentalnym.

Nie przewiduje również wyniku zawodów.

Dlatego Raport Potencjału Sportowego nie oznacza, że mata kontaktowa przewiduje przyszłość zawodnika.

Raport opisuje wybrane możliwości fizyczne obserwowane za pomocą zastosowanych testów i interpretuje je w określonym kontekście.

Jak często warto wykonywać retest?

Nie istnieje jedna właściwa częstotliwość dla wszystkich.

Retest powinien pojawić się wtedy, kiedy jego wynik może dostarczyć użytecznej informacji.

Dobrym momentem może być zakończenie określonego bloku treningowego.

Nie ma potrzeby testować co kilka dni tylko dlatego, że urządzenie jest dostępne.

Z drugiej strony wielomiesięczny proces bez żadnego punktu kontrolnego może utrudniać obiektywną ocenę zmian.

Czy trzeba poprawiać wszystkie wyniki?

Nie.

To bardzo ważne.

Celem zawodnika nie jest bicie rekordów we wszystkich testach.

Interesują mnie przede wszystkim zmiany związane z jego celem i wymaganiami dyscypliny.

Jeżeli zawodnik sportów walki poprawił zdolności istotne dla swojej dyscypliny, nie musi jednocześnie osiągać najlepszego wyniku w każdej próbie.

Test jest narzędziem. Nie jest dyscypliną sportową samą w sobie.

Jak przygotować się do testu?

Najważniejsze jest stworzenie warunków, w których wynik będzie możliwie reprezentatywny.

Nie ma sensu wykonywać ważnego retestu bezpośrednio po bardzo ciężkim treningu nóg, jeśli wcześniejszy pomiar został wykonany w stanie względnej świeżości.

Warto zadbać o podobne warunki oraz poinformować trenera o wcześniejszych treningach, zmęczeniu i aktualnej dyspozycji.

Dzięki temu wynik można lepiej interpretować.

Gdzie można wykonać testy ChronoJump w Poznaniu?

Testy wykonuję w TRENUJ I KOP w centrum Poznania.

W zależności od celu dobieram odpowiedni zestaw prób, analizuję wyniki i przygotowuję Raport Potencjału Sportowego.

Nie chodzi o samo wykonanie kilku skoków.

Chodzi o to, żeby po zakończeniu testów wiedzieć więcej o aktualnych możliwościach zawodnika i przełożyć tę wiedzę na przygotowanie motoryczne.

Jeżeli trenujesz boks lub kickboxing, zobacz również, jak wykorzystać przygotowanie motoryczne i testy w sportach walki.

Najczęstsze pytania

Nie testuj tylko po to, żeby dostać liczbę

Najłatwiej wykonać skok.

Zapisać wysokość.

Porównać wynik.

I zakończyć test.

Tylko że prawdziwa wartość pomiaru zaczyna się później.

Trzeba zobaczyć, co wynik oznacza.

Porównać go z innymi próbami.

Umieścić w kontekście dyscypliny.

Sprawdzić, co zmieniło się po treningu.

I zdecydować, czy na podstawie tych informacji warto zmodyfikować dalszy proces.

Dlatego test nie jest celem.

Test jest narzędziem do podejmowania lepszych decyzji treningowych.